Klima gazı tükenen bir malzeme değildir
Klima kapalı devrede çalışan bir makinedir. Soğutucu akışkan iç ünite ile dış ünite arasında sürekli dolaşır: evaporatörde odadan ısı çeker, kompresörde sıkışır, kondenserde bu ısıyı dışarı verir, genleşme elemanından geçip yeniden başa döner. Bu döngüde akışkan harcanmaz. Yakıt değildir, filtre gibi de eskimez.
Bu yüzden "klima gazı ne zaman biter" sorusunun teknik cevabı net: sağlam bir sistemde hiçbir zaman. Doğru monte edilmiş bir klimanın gaz miktarı yıllar sonra da ilk günkü kadardır. Gaz azalıyorsa devre bir yerden sızdırıyordur. Başka bir açıklaması yok.
Gaz neden azalır: kaçağın çıktığı yerler
Kaçak kaynakları sınırlı sayıdadır ve tecrübeli bir teknisyen bunları sırayla eler.
- Havşa (rakor) bağlantıları: montajda en sık kaçak veren nokta. Havşa ağzı çapaklı açıldıysa, boru ağzı eğri kesildiyse ya da sıkma torku yetersiz veya aşırıysa bağlantı zamanla sızdırır.
- Bakır borunun gövdesi: boru duvara sıkışmışsa, kırılma yarıçapının altında bükülmüşse ya da sonradan çakılan bir vida boruya dokunmuşsa mikro delik oluşur.
- Servis vanaları: vana iğnesi tam kapanmamış ya da kapak contası bozulmuş olabilir. Kapaklar sadece toz kapağı değildir, sızdırmazlığın bir parçasıdır.
- Eşanjör kanatçıkları: özellikle deniz kenarındaki ve yoğun kirli havaya maruz kalan dış ünitelerde korozyon boru kılcalını deler.
- Lehim dikişleri: uzun hatlı montajlarda ve VRF tesisatlarında azot altında lehim yapılmadıysa boru iç yüzeyinde oksit oluşur; dikiş yıllar içinde açılabilir.
En sinsi olanı yılda birkaç yüz gram kaybettiren yavaş kaçaktır. Klima çalışır, üfler, ama her yaz biraz daha kötü soğutur. Kullanıcı bunu genelde "klima yaşlandı" diye yorumlar.
Gazın azaldığını gösteren belirtiler
Soğutma zayıflıyor ama cihaz çalışıyor
En tipik tablo bu. Fan döner, dış ünite çalışır, ama oda istenen sıcaklığa bir türlü inmez. Cihaz set sıcaklığına ulaşamadığı için kompresör hiç durmadan çalışır; hem konfor düşer hem elektrik tüketimi artar.
İç ünitede buzlanma
Gaz azalınca evaporatör basıncı düşer, boru yüzey sıcaklığı 0 °C'nin altına iner ve kanatçıklarda buz tabakası oluşur. Buz hava geçişini kapattığı için soğutma iyice biter. Klimayı kapattığınızda bu buz erir ve iç üniteden su damlar. Çoğu kişi durumu "klima su akıtıyor" diye tarif eder; asıl sebep gaz eksikliğidir.
Rakorda ve boruda kırağı
Dış ünite bağlantısındaki kalın boruda (gaz hattı) beyaz kırağı görüyorsanız bu düşük şarjın klasik işaretlerinden biridir. Normal çalışan bir sistemde bu boru soğuk olur ama üzeri buz tutmaz.
Üfleme sıcaklık farkının düşmesi
Sağlıklı bir split klimada iç ünitenin emdiği hava ile üflediği hava arasında yaklaşık 8-12 °C fark bulunur. Buna delta T denir. Basit bir termometreyle bile ölçebilirsiniz. Fark 5 °C'nin altına düştüyse sistemde bir sorun var demektir ve gaz kaçağı ilk şüphelidir.
Hata kodu
Inverter klimalar düşük basıncı algılayınca iç ünite ekranında ya da dış ünite kartındaki LED'lerle kod verir. Kod kaçağın yerini söylemez, sadece sistemin "basınç düşük" dediğini gösterir.
Doğru sıra: önce ölçüm, sonra kaçak tespiti, en son şarj
Bu sıra atlandığında aynı sorun birkaç ay içinde geri gelir. Serviste yaptığımız iş şu şekilde ilerler:
- Basınç ölçümü: manifoldla alçak ve yüksek basınç tarafı okunur, dış hava sıcaklığına göre beklenen aralıkla karşılaştırılır.
- Aşırı ısınma ve aşırı soğuma hesabı: tek başına basınç yanıltıcı olabilir. Boru sıcaklığı ile doyma sıcaklığı arasındaki fark hesaplanınca şarjın gerçekten eksik mi fazla mı olduğu ortaya çıkar.
- Kaçak tespiti: elektronik dedektör, köpük testi, gerekirse devrenin azotla basınçlandırılıp bekletilmesi. Zor vakalarda UV boya kullanılır.
- Onarım: havşa yeniden açılır, sorunlu boru parçası değiştirilir ya da dikiş yenilenir.
- Vakumlama: onarım sonrası devre vakuma alınır. İçeride kalan nem ve hava, kompresör yağını asitleştirir ve genleşme elemanında buz tıkacına yol açar. Bu adım kesinlikle atlanmaz.
- Şarj: gaz, üreticinin cihaz plakasında yazdığı miktara göre tartılarak basılır. Göz kararı şarj hem eksik hem fazla dolum riski demektir.
Bu işlemlerin tamamını klima gaz basımı hizmetimiz kapsamında yapıyoruz. Kaçağın kaynağı tesisatsa bakır borulama tarafında da müdahale ediyoruz.
Gaz tipi neyi değiştirir?
| Gaz | Özellik | Şarj yaklaşımı |
|---|---|---|
| R32 | Tek bileşenli, yeni cihazlarda yaygın, hafif yanıcı sınıfta | Sıvı fazdan basılır; kısmi tamamlama teknik olarak mümkündür |
| R410A | İki bileşenli karışım, yüksek basınçlı sistem | Mutlaka sıvı fazdan basılır; büyük kaçak sonrası devrenin tamamen boşaltılıp yeniden şarjı tercih edilir |
| R22 | Eski cihazlarda kalmış, üretimi kalkmış akışkan | Bulunması güçleşiyor; cihaz yaşına göre yenileme değerlendirilir |
Gaz tipi ne olursa olsun değişmeyen kural aynı: kaçak bulunmadan basılan gaz, paranın havaya gitmesidir.
Kaçak yokken gaz basmak işe yarar mı?
Hayır, üstelik zarar verir. Fazla şarj kompresöre sıvı dönmesine yol açar, bu da kompresörün en hızlı bozulma yollarından biridir. Her sezon gaz bastıran bir kullanıcı aslında her sezon kaçağın bedelini ödüyor ve asıl onarımı erteliyor demektir.
Kaçağı önlemenin en ucuz yolu doğru montaj
Kaçakların büyük kısmı ilk günden, montaj sırasında ekilir: kötü açılmış havşa, ezik boru, yetersiz vakum, eksik izolasyon. Düzgün yapılmış bir klima montajı yıllarca gaz sorunu yaşatmaz. Düzenli klima bakımında basınç değerleri kaydedilirse yavaş kaçak da performans iyice bozulmadan yakalanır.
Özetle
- Gaz tükenmez, kaçak varsa azalır.
- Buzlanma, zayıf soğutma, düşük delta T ve rakorda kırağı en güçlü belirtilerdir.
- Gaz basmadan önce kaçak bulunmalı ve onarılmalıdır.
- Vakumlama ve tartarak şarj, işin kalitesini belirleyen iki adımdır.
Klimanız eskisi gibi soğutmuyorsa ya da borularda kırağı görüyorsanız önce ölçüm gerekir. Renk Klima olarak İstanbul genelinde 7/24 ulaşılabiliyoruz. 0543 491 66 45 numarasından telefonla arayabilir, WhatsApp'tan yazabilir ya da iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.